İstanbul’un İçinden Bir Mahalle Hikâyesi
2025 yılındayız. Büyüdüğüm yer, İstanbul’un 4. Levent bölgesine bağlı, Sanayi Mahallesi çevresinde yeni oluşan bir gecekondu bölgesi. Şehir büyüdükçe insanlar da çeşitleniyor, ama bazı alışkanlıklar yerinde sayıyor. Bu yazıda hem gözlemlediğim hem de sorguladığım davranış biçimlerini paylaşıyorum.
Mahalle Kültürü Değişiyor mu?
Sanayi Mahallesi çevresinde araçlar hâlâ rastgele park ediliyor. İnsanlar uyarıldıklarında ya sert bir tepki veriyorlar ya da tamamen görmezden geliyorlar. İlginç olan, bu davranışları sergileyenlerin genellikle o mahallede doğup büyümemiş, başka bölgelerden gelmiş kişiler olması. Tam “kırık cam teorisi”: yerleşim artarken nezaket azalıyor mu?
Cenaze Evinde Sosyal Hiyerarşi
Geçtiğimiz gün bir cenaze evine gittim. Selamlaştık, başsağlığı diledik. Her şey olağan gibiydi… ta ki zengin biri içeri girene kadar. Bir anda herkes ayağa kalktı. Aynı insanlardan kimse benim gelişimde kalkmamıştı. Oysa bu kişi, yardım istesen geri çevirecek, hasta olsan ilgilenmeyecek biri.
Bu hürmet neden? Zengin olduğu için mi? Arabası gösterişli olduğu için mi? İnsanların sosyal refleksleri artık karaktere değil, servete göre mi şekilleniyor?
Araçlar, Siteler ve Davranış Kodları
Kişi, gelişmekte olan bir bölgede kaba bir sürücü olabilirken; gelişmiş bölgede tam tersi, oldukça saygılı ve kibar davranabiliyor. Ortaköy yolundan döndüğünüzde bir sitenin içine giriyorsunuz ve bambaşka bir atmosferle karşılaşıyorsunuz: Ne kibir var ne gösteriş. Bu insanlar çok zengin üstelik.
Gösteriş Merakı mı, Geçmişten Kaçış mı?
Bazı insanlar zenginliklerini önce arabayla ilan ederler. “Genelde para el değiştirmeye başladığında” havalı araçlar, dikkat çekici anahtarlıklar, restoran kapısına çekilen son model SUV’lar… Geçmişlerinden kaçabileceklerini sanırlar. Oysa geçmiş, paçandan yapışmıştır bir kere. Ne kadar saklasa da kendini gösterir.
Diğer yandan bazı girişimciler sessizce işini büyütür, teknolojiyi takip eder ve kendini geliştirir. Onlar için başarı sadece gösteriş değildir; sürekliliktir, karakterdir.
Sonuç: Zenginlik ve Entelektüellik Doygunlukla Olur
Gözlemlerim beni şu düşünceye götürdü: Gerçek zenginlik veya entelektüellik gösterişle değil, birikimle olur. Paraya ve bilgiye doymuş insanlar bunu davranışlarıyla belli eder. Kendi değerini başkasının ayağa kalkmasında aramaz. O yüzden, birine gösterilen saygı önce o kişinin kendine olan davranışlarında gizlidir. Ya herkes için ayağa kalk ya da hiç kimse için kalkma.