Bir Dönüşüm Hikâyesi
Silindirin üzerinde devasa vidalar vardı.
Topların çapı yaklaşık 50 cm, uzunluğu ise 80 cm’den fazlaydı.
Hurdacı iki oksijen tüpüyle geldi ve vidaları kesmeye başladı.
Ama daha ilk andan belliydi: acemiydi.
Kesme işi ilerledikçe tüpler yetmedi; tüpler 5’er 5’er gelmeye başladı.
Toplamda 18 tüp kullanıldı. (Belki bazıları yarımdı ama sayı yine de ürkütücüydü.)
Sonunda tüm demirleri kestiler fakat bu kez başka bir sorun çıktı:
Silindirler o kadar ağırdı ki, kesmek kolay, taşımak zordu.
Betonun altındaki demir de kesilince, silindirin oturduğu o “yatak” gibi yapılmış bölümü kırmak zorunda kaldılar.
Günlerce uğraşıldı.
İşin sonunda hurdacı, biraderimin yanına gelip klasik şikâyetini sıraladı:
— “Abi, ben mahvoldum…”
Sonunda 1500 TL üste para verip anlaştılar.
Herkes payına düşeni aldı; memnun görünüyordu.
Yeni Başlangıç
Artık burada altın rafinerisi kurulacaktı.
Birader, yıllardır çalıştığı demir ustasını çağırdı ve kendi çizdiği plana göre işin yapılmasını istedi.
İçeriye şunlar yerleştirildi:
• Asit dumanı için özel bir filtre sistemi
• İki adet kömür ocağı
• Büyük bir asit deposu
• Malzemeler için bir depo bölümü
• Namaz kılması için küçük bir oda
• Ayrı bir silindir odası
• Bir WC
Ben sadece izliyordum. Hiçbir şeye karışmıyordum.
Zihnimde canlandıramadığım bir işe karışmak doğru olmazdı.
Dayım ise huzursuzdu; sürekli homurdanıyor, rahatsızlığını bana hissettiriyordu.
Demirci işini bitirdiğinde içerisi baştan aşağı paslanmaz çelik saclarla kaplanmış, tertemiz bir atölyeye dönüşmüştü.
İlk Denemeler ve Çalışmayan Sistem
İlk üretim denemesi için kömür ocağı yakıldı.
Ocaktan çıkan duman ve sıcaklık, kurulan filtrenin içine giriyordu.
Filtrenin içinde fıskiyeler vardı; dumanı ve sıcaklığı yıkayıp başka bir bölüme aktarması gerekiyordu.
Ama bir sorun vardı: Sıcaklık içeride kalıyordu.
Dışarı çıkan tek şey dumandı.
Sıcaktan kaçmak için hanın üstüne çıktım; dumanı gözlemlemeye çalışıyorum sözde…
Birkaç deneme daha yaptık ama sistem bir türlü doğru çalışmadı.
Benim karışmam mümkün değildi.
Biraderimi tanıyorum: İşine kimseyi karıştırmaz. 15 gün sonra dayım gelmemeye başladı.
Dayım zaman zaman bu işlerde amcamların yanında çalıştı,
Zaman zaman amcamların yanında çalışmışlığı vardır ama ne kadar katkısı olmuştur, bilmiyorum.
Birader onu buraya çağırdıysa, mutlaka bir bildiği vardı.
Amcam ise rafineri işini tamamen boşlamıştı.
“Bu kısım başka bir hikâye… Oraya girmeyeceğim.”
Zamanla Değişen Çarşı ve Ben
1981 yılında çarşıyı bıraktım.
En son Kalpakçılar Caddesi’nde, Bekir ve Mustafa abilerin yanında çalışmıştım.
Benden sonra çok şey değişti.
Sadece çarşı değil, benim hayatım da değişti.
O dönem bir kilo altının rafineri değişim oranı 6 gramdı.
Ben işi bıraktığımda 1.5 grama düşmüştü.
Şimdi sanırım 1 gram civarındadır.